Arantzarik gabeko zuhaixka da. Adarrak berdeak ditu eta lore hori txiki ugari luku erako infloreszentzietan. Klima mediterranearretan hazten da eta tokian tokiko erabilerak eman zaizkio. Euskal Herrian oso populazio gutxi daudenez, ez da oso erabilia izan, baina Iberiar penintsularen hegoaldeko hainbat tokitan hilezkortasunaren sekretua gordetzen duen landarea kontsideratua izan da. Mitoak esaten duen bezela, sustrai sakonenaren puntan dagon erraboiltxo batean dago hilezkorra izatearen gakoa. Bestelako erabileren artean, ogia egiteko labeak berotzeko eta erratzak egiteko erabili izan da.
Retama sphaerocarpa
Dibisioa: Magnoliophyta
Klasea:Magnoliopsida
Ordena: Fabales
Familia: Fabaceae
Klasifikazioa: (L.) Boiss
Morfologia
2-3 metro lortzen dituen zuhaixka da. Adarrak luzeak, oso malguak, ihi formakoak eta ilegabeak dira, eta tenteak edo igokariak izan daitezke. Kolore berde ilun gisaxka du eta arantzagabea da.
Hostoak
Hostoak bakunak eta txandakatuta dira. Tamainaz oso txikiak dira (1 cm) eta zetakarak edo ilaundunak dira. Forma linear lantzeolatua dute eta erorkorrak dira, oso goiz erortzen dira.
Loreak
Horiak eta oso txikiak dira (5-8 mm), eta 8-15naka alboko luku erako infloreszentzia trinkoetan bilduta daude. Kaliza txikia eta berdea da, eta bi ezpainez osatuta dago; goiko ezpainak bi gingil obal eta zorrotz ditu eta azpikoak hiru hortz luze. Korola orokorrean horia bada ere, noizean behin txuria izan daiteke. Monoadelfikoa da eta estilo harikara eta okertua du.
Fruituak
Globo formakoa edo forma oboidea dituzten lekak dira. 7,5-12 x 5-8 mm-koak dira, mukrio bat dute puntan eta azala lasto kolorekoa eta leuna da. Partzialki deisdenteak dira eta barnean hazi bat izaten dute, kasu gutxi batzuetan bi ere aurkitu daitezke. Hazia, fruituaren barnean aske dago eta fruitua mugitzean lekaren pareta gogorraren kontra jotzean soinua ateratzen du. Haziak elipsoidalak (3,5-5 x 5-8 mm) dira eta azal leuna eta berde ilunekoa dute.
Antzeko espezieak
Ez dago antzeko espezierik
Banaketa
Iberiar penintsulan eta Afrikako iparraldetik zehar hedatzen den espeziea da, klima mediterranearrari lotuta. Euskal Herrian soilik Nafarroako hegoaldeko muturrean topatzen da, Ebroko haranean barrena.
Habitata
Habitat bereko espezie gehiago
Ekologia
Ezponda eta hegal eguzkitsuetan agertzen da. Espezie xerofiloa da eta neguko hotzak jasateko gai izateaz gain, udarako lehorteei aurre egiteko gai ere bada. Lurzoru silizeo zein kalkareoetan ager daiteke 0-400 metroko altitude bitartean.
Fenologia
Ezponda eta hegal eguzkitsuetan agertzen da. Espezie xerofiloa da eta neguko hotzak jasateko gai izateaz gain, udarako lehorteei aurre egiteko gai ere bada. Lurzoru silizeo zein kalkareoetan ager daiteke 0-400 metroko altitude bitartean.
Erabilerak
Erabilera ugariko espeziea izan da. Euskal Herrian, agertzen diren populazio urriengatik ez da oso erabilia izan, baina ageri den beste toki batzuetan hainbat erabilera izan ditu. Adibidez, Iberiar penintsulako hegoaldean hilezkortasunaren sekretua gordetzen duen landaretzat hartu izan da historian zehar. Mitoak kontatzen duen lez, lur amaren barren barrenera ailegatzen den sustrairik sakon eta finenaren puntan dagoen erraboiltxoan dago hilezkortasuna lortzearen gakoa. Beste toki batzuetan, erabilera mitologikoaz gain, medikuntzan ere erabilia izan da, landarearen azalak duen propietate diuretikoagatik eta arnas-aparatuaren gaitzentzat ona delako. Horretaz aparte, errota eta okindegien labeak berotzeko erabili izan da, eta baita erratzak eta makilak egiteko ere.
Espezieen arteko elkarrekintzak
Sastrakadi oso dentsoak sortzen ditu, batik bat Aragoin, Extremaduran eta Andaluzian, normalean ardi-azienda dauden tokietan. Artadietan seriearen etapa bat da, beraz, degradatutako artadietan ageri ohi da.