Espezie hau Iberiar Penintsulako hego-mendietako endemismoa dugu. Euskal Herrian soilik Kodes mendilerroan agertzen da eta Kaltebera bezala sailkaturik dago EAEko Espezie Mehatxatuen katalogoan. Belartxo hau oso eguzkizalea da eta beraz, populazioentzako arriskurik handiena inguruko landaredia gehiegi hedatzea litzateke.
Centaurea lagascana
Dibisioa: Magnoliophyta
Klasea:Magnoliopsida
Subklasea: Asteridae
Ordena: Asterales
Familia: Asteraceae
Klasifikazioa: Graells
Morfologia
Landare bienal belarkara dugu, eztenduna. Lehen urtean hosto-errosetak eratzen ditu lur gainean eta bigarren urteko uda amaieran, kapitulu biribildu batzuk sortzen dira erroseta erdian, oso pedunkulu motzen gainean.
Hostoak
Errosetako hostoek oso peziolo motza dute, eta ertzetan ile plurizelularrak dauzkate, itxura artiletsua ematen diotenak. Azpialdetik glabreszenteak dira. Pinnatisektuak dira eta segmentu oblongoak eratzen dituzte, hortz txikiekin.
Loreak
Bigarren urtean, uda amaieran, kapitulu motako infloreszentzia biribildu batzuk sortzen dira erroseta erdian, oso pedunkulu motzen gainean hain zuzen. Kapitulu bakoitzak 1-10 lore izan ditzake eta braktea berdez osaturiko 15 mm-ko inbolukru batek babestuta daude. Braktea glabroak dira, ertz osokoak, adarrik gabeko arantza motz batekin (16 mm-rainokoa).
Udan zehar irekitzen dira loreak, hori kolorekoak. Hodi formako korola dute, ertzean bost lobulu dituena. Androzeoak bost estamin epipetalo ditu eta anterek estiloa inguratzen duen hodia eratzen dute. Ginezeoak behe-obarioa du, unilokularra, eta bertatik bi estigmako estilo bakarra garatzen da.
Udan zehar irekitzen dira loreak, hori kolorekoak. Hodi formako korola dute, ertzean bost lobulu dituena. Androzeoak bost estamin epipetalo ditu eta anterek estiloa inguratzen duen hodia eratzen dute. Ginezeoak behe-obarioa du, unilokularra, eta bertatik bi estigmako estilo bakarra garatzen da.
Fruituak
Fruitua akenio bat da, beltza, lodikotea eta 1,5 mm baino gutxiagoko ezkatek osatzen duten kardilauna du. Badirudi kardilaunaren tamaina eta fruituaren pisua ez dela egokia haizeak sakabanatzeko, eta animaliek iraulitako lurrean hozitzen dela.
Antzeko espezieak
Centaurea ornata
Peziolo luzeagoa du. Hala ere, Centaurea lagascanarekin hibridatzen da, tarteko ezaugarriak dituen Centaurea x zubiae landarea sortuz.
Centaurea scabiosa
Lore gorriak ditu. Hala ere, Centaurea lagascanarekin hibridatzen da, tarteko ezaugarriak dituen Centaurea x losana sortuz.
Banaketa
Iberiar Penintsulako hego-mendietako endemismoa dugu. Euskal Herrian dago espezie honen banaketa-zonaren ekialdeko muga. Hain zuzen ere, Kodes inguruan aurkitu da bakarrik, Nafarroa aldera.
Habitata
Habitat bereko espezie gehiago
Ekologia
Kareharrizko gailurretan bizi dira populazio txikiak, batez ere iraulitako edo berriki izan diren suteek erretako lurrean. Landare heliofitoa da eta ez du itzala ondo jasaten. Tenperatura epelak behar dituenez batez ere altitudean agertzen da, lur heze-lehor eta azidoetan (pH 3,5-5,5).
Fenologia
Kareharrizko gailurretan bizi dira populazio txikiak, batez ere iraulitako edo berriki izan diren suteek erretako lurrean. Landare heliofitoa da eta ez du itzala ondo jasaten. Tenperatura epelak behar dituenez batez ere altitudean agertzen da, lur heze-lehor eta azidoetan (pH 3,5-5,5).
Erabilerak
Espezieen arteko elkarrekintzak
Centaurea ornata (lore horiak) eta Centaurea scabiosa (lore gorriak) kideekin hibridatzen da, Centaurea x zubiae (lore horiak) eta Centaurea x losana (lore gorriak) espezieak sortuz. Hauek beren guraso diren espezieen tarteko ezaugarriak dituzten brakteak dituzte.