Euskal Herrian Strigidae familiako hainbat espezie daude, eta hauen artean guztiongandik ezaguna den mozolo arrunta dugu. Hegazti honek orbain zuriz beteriko lumaia marroixka, eta begi handi eta horiak ditu. Animalia hau larretan aurkitzen diren hesien zutabeetan ezarrita ikustea nahiko ohikoa izaten da.
Mozolo arrunta
Athene noctua
Phyluma: Chordata
Klasea:Aves
Ordena: Strigiformes
Familia: Strigidae
Klasifikazioa: Scopoli, 1769
Estatusa: lc
Deskribapena
21-23 cm-ko luzeera eta 105-260 gramo bitarteko pisua duen hegaztia da. Gorputzaren gainealdea marroixka da, krema koloreko orbainez beterikoa, eta behe-aldea berriz lerro bertikal zuri eta marroiz betea du. Buztanean, bestalde, lerro zuri eta marroi hauek horizontalaki daude kokatuta. Aurpegiari dagokionez begien inguruan disko zurixkak ditu, pileoa (buruaren gainaldea) orbain zuri eta txikiz betea du eta begi oso deigarriak ditu, handi eta horiak. Arrak eta emeak morfologikoki berdinak dira.
Antzeko espezieak
Aegolius funereus
Familia bereko bi espezie hauek oso antzekoak dira begi bistaz begiratzean: lumaia antzekoa dute, orbainez beterikoa, eta biek begi handi eta horiak dituzte. Baina Tengmalm hontzaren aurpegiko diskoak askoz nabarmenagoak dira, eta nahiz eta bi hauek morfologikoki oso antzekoak izan habitat eta banaketari dagokionez ez dute bat egiten.
Otus scops
Espezie honek mozolo arruntaren kolorazio antzekoa du, baina marroixka izan beharrean grisa da, eta kriptikoagoa. Apo hontzak belarri itxura hartzen duten lumak ditu buruaren gainealdean, baina batzuetan hauek ez dira ondo nabaritzen, eta gainera begi hori eta handiak ditu baita ere; beraz, bi espezie hauek nahastea nahiko erreza izan daiteke.
Banaketa
Europa erdi eta mendebaldean eta Afrika iparraldean oso hedatua dagoen espeziea da. Euskal Herrian ere oso arrunta da.
Habitata
Gune irekiak gogoko ditu, hala nola laborantza lekuak, larreak edo otalurrak (landu gabeko lurrak), beti ere habia egiteko aukera badu zuhaitzen edo ezpondetako zulo, harrizko harresi, harri-multzo edo hesietan. Baso zein mendiak saihesten ditu.
Habitat bereko espezie gehiago
Elikadura
Intsektu (batez ere matxinsalto eta kakalardoak), bestelako artropodo, narrasti txiki, igel txiki, ugaztun txiki (karraskariak esaterako) eta hegazti txikiez elikatzen da mozolo arrunta.
Ezarrita dagoen tokitik hegan hasi eta bere elikagaia harrapatzen du. Batzuetan, lurrera salto egin eta bertatik ibiltzen da janariaren bila.
2-4 x 1-1,5 cm-ko egagropilak ekoizten ditu, freskoak direnean kolore grisa dutenak.
Ugalketa eta ontogenia
Mozolo arrunta animalia lurraldekoia da; gorteiu garaian arrak bere lurraldeko hainbat poste edo zutaberen gainean dagoelarik abesten du emea erakarri nahian.
Laborantza lekuetan, parke edota larre irekietan kumatzen du. Habia edozein arrakalatan egiten du: zuhaitz edo eraikuntza zaharren zuloetan, harrizko harresietan, harri-multzoetan, etab. Batzuetan, beste hegazti batzuen habi zaharrak ere erabiltzen ditu. Kumatze garaia apirila erdialdean hasten da, nahiz eta batzuetan hilabete lehenago ere hasten den. Eme bakoitzak 3-5 (noizbehinka 2-8) arrautza jartzen ditu, forma eliptikoa dutenak. Arrautza hauek 35,6 x 29,6 mm-koak dira eta liso eta mateak (disdirarik gabekoak) izaten dira.
Emeak soilik inkubatzen ditu arrautzak, 28-29 egunez. Behin txitak jaiotzen direnean, txita hauek bai eme eta bai arrek zaintzen dituzte 4 aste inguruz. 5 aste betetzean hauek hegan ondo egiteko gai izaten dira. Txitek lumatxa ugari eta motza edukitzen dute, zuri kolorekoa (Harrison 1991). Ale gazteak kolorez ale helduak baino argiagoak izaten dira, eta ez dituzte hainbeste orbain edukitzen.
Urteko errunaldi bat ematen da normalean, baina janari askoko garaia bada bi errunaldi gerta daitezke urte berean.
Bizimodua
Mozolo arrunta ilunabarrean dago aktiboen, baina egunez eta gabez partzialki aktiboa izaten da baita ere. Egunean zehar zuhaitzetako hostotzaren artean edo zuloetan egoten da lo. Hala ere, toki irekietan ikustea ere nahiko ohikoa izaten da, telefono posteetan, enbor hiletan edo harri multzoen gainean adibidez.
Hegaldi baxua du, ondulatorioa, hegaldian astintzeak eta hego-itxiko hegaldiak tartekatzen dituelarik. Larrituta dagoenean gorputza kulunkatzen du eta burua gora eta behera mugitzen du.
Kantuari dagokionez, mozolo arrunta ia urte guztian zehar da bokalki aktiboa, baina bereziki gorteilu garaian. Arrak ilunabarrean hasten dira kantuan, baina batzuetan egunez edo gauez ere entzun daiteke hauen kantua.