Sendabelarra den Anagallis arvensis, landare ezaguna da dituen erabilpen anitzengatik, eta Pimpinela escarlata liburuko heroiaren ikurra izateagatik. Askok liburuaren izena eman diote landare honi. Antzina uste zen eguraldia iragartzen zuela, izan ere, zerua hodeitsu eta euria iristear dagoenean loreak ixten ditu. Euskal Herrian oso ugaria da, edozein bide ertzean aurkitu dezakegu.
Pasmo-belarra edo Izukeslea
Anagallis arvensis
Dibisioa: Magnoliophyta
Klasea:Magnoliopsida
Ordena: Ericales
Familia: Primulaceae
Klasifikazioa: Linnaeus, 1753
Morfologia
Urteko terofito belarkara dugu, glabroa eta etzana. 6-50 cm bitarteko lau angeludun zurtoin herrestariak ditu, baina hauen muturren hazkuntza goranzkoa da.
Hostoak
Hostoak oposatuak dira, gutxitan bertizilatuak eta obalatu-lantzeolatu formakoak. 8-18 x 4-10 cm bitarteko neurria dute, azpialdean maiz puntu orbelkarak dituzte, ez dute peziolorik eta guruindunak dira. Goialdeko hostoak estuagoak dira behealdekoak baino.
Loreak
Loreak pentameroak dira, hostoen galtzarbetatik hazten direnak. Pedizeloa, 3-35 mm neurrikoa dena, loraldi garaian galtzarbeko hostoa gainditzen du. Fruitua emateko garaian ostera, pedizeloa okertu egiten da. Kaliza, 3,5-5 mm-koak eta lantzeolatuak diren bost sepaloz dago osatua. Korola, 4-7 mm-koa, urdina, gorria, arrosa edo argiagoko kolorekoa izaten da. Petaloak obatu-eliptikoak dira, ertz oso edo horzdunekin. Hiru zelulaz osatutako guruin pedunkulatuak dituzte, azken zelula globosoa izanik, hiruak oinaldean lotuak egonez. Androzeoa 5 estaminez dago osatua. Estaminak, 0,5-1,5 mm neurrikoak dira, antera hori eta harizpiaren oinalde ilaundunarekin. Ginezeoak esfera-formako obulutegia du, estilo gorrixka duena.
Loreak goizeko 9etan zabaltzen dira eta arratsaldeko 3ak aldera itxi.
Fruituak
Fruitua kapsula da, ilaunduna eta 3 mm-rainoko diametroa izan dezakeena. Arrea da eta estiloak daraman tapakia irekitzean 6-45 hazi askatzen dira, piramide moztuaren formakoak eta toxikoak direnak.
Antzeko espezieak
Ez dago antzeko espezierik
Banaketa
Kosmopolita da. Ia Europa osoan agertzen da, altitude altuetan eta lurralde hotzetan izan ezik. Iberiar Penintsulan oso ugari da, baita Euskal Herrian ere.
Habitata
Habitat bereko espezie gehiago
Ekologia
Itsas mailatik 1500 m-ko altituderaino dauden laborantza lur, bide-ertz, zabortegi edota materia organikoa pilatzen den kareharrizko hormatan hazten da landare hau. Argia behar du, tenperatura altua, lur ez oso hezea eta mantenugaietan pobrea edo pittin bat aberatsa diren lurra.
Fenologia
Itsas mailatik 1500 m-ko altituderaino dauden laborantza lur, bide-ertz, zabortegi edota materia organikoa pilatzen den kareharrizko hormatan hazten da landare hau. Argia behar du, tenperatura altua, lur ez oso hezea eta mantenugaietan pobrea edo pittin bat aberatsa diren lurra.
Erabilerak
Sendabelar modura asko erabili da, maiz antifungiko, antibiral, orbaintzaile, lasaigarri, diuretiko eta izerdiarazle modura. Landare osoa toxikoa denez ez da jangarria, erabilpen topikoa du azaleko mikosi, ultzera eta zoster herpesean. Hala ere, kontu handiz ibili behar da sendabelar honekin, haziak pozoitsuak baitira ugaztun guztientzat. Hau dela eta, 2004 urtean landare honen salmenta debekatu zen.