Azeri-mahats alpetarra

Arctostaphyllos alpinus

Zuhaixka nano hau txilardi alpetar eta borealetan hazten da eta Euskal Herrian, soilik Larra-Aztaparretako zonaldean eta Iparraldeko eskualde isolatu batzuetan aurki dezakegu. Hori dela eta, 1997. urtetik Nafarroako Espezie Mehatxatuen zerrendan ‘Sentikorra’ bezala sailkaturik dago.

Dibisioa:
Klasea:
Subklasea:
Ordena:
Familia:
Klasifikazioa: (L.) Spreng., 1825
Estatusa: ne

Morfologia

60 cm-rainoko zurtoin herrestariak dituen landarea dugu. Bere adarrek 10 cm-ko luzera lor dezakete eta hosto eta hosto hasikin ugari izaten dituzte. Adaxkak, tenteak izan daitezke, gorri-arreak dira eta glabroak.

Hostoak

Hostoak 30 x 11 mm-ko tamaina dute, tenteak dira eta formaz obobatu-lantzeolatuak. Zertxobait horzdunak dira eta peziolo aldean 8 mm-raino estutzen dira. Erdiko nerbioa ildaskatua da eta gainontzekoak erretikulatuak. Hostoen gainaldea berdea da eta glaukoak dira azpialdean, gaztetan ziliatuak. Udazkenean belarkarak izaten dira eta martzeszenteak dira, ez baitira hurrengo urteko udaberrirarte erortzen.

Loreak

Hostoak 30 x 11 mm-ko tamaina dute, tenteak dira eta formaz obobatu-lantzeolatuak. Zertxobait horzdunak dira eta peziolo aldean 8 mm-raino estutzen dira. Erdiko nerbioa ildaskatua da eta gainontzekoak erretikulatuak. Hostoen gainaldea berdea da eta glaukoak dira azpialdean, gaztetan ziliatuak. Udazkenean belarkarak izaten dira eta martzeszenteak dira, ez baitira hurrengo urteko udaberrirarte erortzen.

Fruituak

Fruituak drupa motakoak dira eta 8 mm-rainoko diametroa lor dezakete. Itxuraz, subglobosoak dira, beltzak. Haziak 3,5 x 2 mm-koak dira.

Antzeko espezieak

Ez dago antzeko espezierik

Banaketa

Europako iparraldetik Asiako iparraldera hedatzen da, eta Europako erdi eta hegoaldeko, Groenlandiako eta Ipar Ameriketako mendi garaietan aurki daiteke.

Iberiar Penintsulan, beraz, soilik Piriniotan hazten da eta Euskal Herrian soilik Piriniotan aurki daiteke, Nafarroan, Larra-Aztaparreta inguruan, eta Ipar Euskal Herrian.

Ekologia

Eskualde alpetarretako sastrakadietan hazten da, bereziki lur hezeetan, kareharritan. 1900-2500 metrotara aurki daiteke.

Fenologia

Eskualde alpetarretako sastrakadietan hazten da, bereziki lur hezeetan, kareharritan. 1900-2500 metrotara aurki daiteke.

Erabilerak

Landaretxo honen hostoak infusioak egiteko erabil daitezke. Amerikako natiboek hosto hauek tabakoarekin batera nahasten dituzte eta nahasketa honi ‘kinnikinnick’ deitzen diote.

Fruituak jangarriak dira baina dosi altuetan toxikoak suerta daitezke. Zenbait kondairen arabera, Marco Polok esan zuen txinatarrek fruitu hau diuretiko modura erabiltzen zutela.

Espezieen arteko elkarrekintzak