Arnika landarea dagoeneko XII. mendean aipatu zuen Santa Hildegardak. Izan ere, aspaldidanik dira ezagunak landare honen propietate anitzak eta hori dela eta oso erabilia izan da pomadak egiteko eta sendabelar modura. Landare honen gehiegizko erabileragatik, hala ere, bere populazioen gutxitze nabaria eman zen eta egun, Euskal Herrian ‘Kaltebera’ bezala sailkaturik dago.
Arnika
Arnica montana
Dibisioa: Magnoliophyta
Klasea:Magnoliopsida
Subklasea: Asteridae
Ordena: Asterales
Familia: Asteraceae
Klasifikazioa: Linnaeus, 1753
Estatusa: lc
Morfologia
Landare iraunkor belarkara dugu. Lurpeko enbor sendoaren puntan hosto-erroseta bat sortzen da eta zurtoin tentea du, 15-60 cm-ko garaiera lortzen duena.
Hostoak
Hosto luzangak eta lantza formakoak ditu, ertz osokoak. Hosto gehienak sinpleak dira eta basalak dira baina kaulinar batzuk ere egon daitezke, beti oposatuak. Basalek eta beheko kaulinarrek 6-17 x 2-4 cm neurtzen dituzte, obobatuak edo eliptikoak dira eta azpialdean, pubeszentzia hauskara dute guruinetan.
Loreak
Metro erdiko zurtoinen puntan kapitulu motako infloreszentzia ederrak sortzen dira, 8 cm-rainoko diametrokoak eta lore horiz osaturik daudenak. Infloreszentzia hauek 1-3 kapitulu izan ditzakete, pedunkulu iletsuak dituztenak eta txandakatutako bi braktea linear. Inbolukruaren brakteak gehienetan bi hileratan kokatzen dira eta lantzeolatuak eta belarkarak dira.
Errezeptakulua ganbila da, hau ere iletsuak eta honen kanpoaldean lore ligulatu emeak eta barne-lore hermafroditak kokatzen dira. Lore emeak 18-25 x 8-5 mm-koak dira, 2-3 mm-ko 2-3 hortzekin.
Errezeptakulua ganbila da, hau ere iletsuak eta honen kanpoaldean lore ligulatu emeak eta barne-lore hermafroditak kokatzen dira. Lore emeak 18-25 x 8-5 mm-koak dira, 2-3 mm-ko 2-3 hortzekin.
Fruituak
Fruituak, akenio txikiak dira. 6,5-9 mm-ko sahietsak dituzte eta korola bezain luzea den kardilauna dute, oso iletsua.
Antzeko espezieak
Ez dago antzeko espezierik
Banaketa
Banaketa boreo-alpetarra duen landarea dugu, hau da, mendi garaietan eta oso iparraldera dauden latitudeetan bizi da. Iberiar Penintsulari dagokionez, Pirinio mendietan zehar banatuta dago. Euskal Herrian ez da oso ugaria, 800 eta 1250 metro bitarteko iparraldeko mendietan baino ez baita bizi, Legairen (Entzia), Askiolan (Urkila), Ordunten (Zalama) eta Aralarren (Amezketa), hain zuzen ere.
Habitata
Habitat bereko espezie gehiago
Ekologia
Pagadien artean hazten da, belardi eta txilardietan hain zuzen, euria eta lainoa nagusi diren substratu silizeoen gainean edo garbiketagatik azidoak diren lurretan. Tenperatura hotz-epelak gustuko ditu baina ez ditu izozteak jasaten.
Fenologia
Pagadien artean hazten da, belardi eta txilardietan hain zuzen, euria eta lainoa nagusi diren substratu silizeoen gainean edo garbiketagatik azidoak diren lurretan. Tenperatura hotz-epelak gustuko ditu baina ez ditu izozteak jasaten.
Erabilerak
Arnika aspaldidanik erabili izan da sendabelar modura. Helenalina toxina du, pozointsua izan daitekeena landarea kantitate handitan janez gero, eta landarearekin kontaktuak azalaren narridura ere eragin dezake. Sustraiek timol toxina dute, fungizida eta kontserbante modura erabiltzen dena.
Gaur egun arnika oso erabilia da bihurgura eta kontusioen aurkako pomada modura, propietate antiiflamantorioak ditu eta.
Gaur egun arnika oso erabilia da bihurgura eta kontusioen aurkako pomada modura, propietate antiiflamantorioak ditu eta.