8 metrorarteko altuera lor dezaken zuhaixka da. Adarkadura maila handikoa eta arantzatsua. Hostoak gingildunak diren arren, antzekoa den elorri txuriarenak bezain markatuak ez dira. Korinbo erako infloreszentzitan antolatzen diren lore txuriak dituzte bi edo hiru estilorekin eta bertatik bi-hiru hezur dituen fruitu gorri eta mamitsuak eratzen dira. Jatorriz, Europa ekialdekoa den espeziea da hau, eta Euskal Herriko erdialdeko bailara zein mendietan topatzen da, baso ertz zein baso sekundario eta hesi bizietan.
Hegoaldeko elorri zuria
Crataegus laevigata
Dibisioa: Magnoliophyta
Klasea:Magnoliopsida
Ordena: Rosales
Familia: Rosaceae
Klasifikazioa: (Poiret)DC.
Morfologia
6-8 metrotako altuera lor dezakeen zuhaixka bat da. Adarkadura maila handikoa da eta genero horretan ohikoa den bezela, arantzak (6-15 mm-takoak) agertzen dira adarretan zehar. Adarrak arre tonalitateak hartzen dituzte, batik bat gaztetan, eta iletxo gutxi izan ohi dituzte.
Hostoak
Hostoak erorkorrak dira, bakunak eta peziolodunak (6-10 mm-takoak) eta estipula akuminatu eta zerratuak aurkezten dituzte. 2-6 cm bitarteko luzera eta 2-5 cm-ko zabalera lortzen dute hostoek eta forma obalatukoak dira. Larrukarak dira eta 3-5 gingil aurkezten dituzte, gingil hauek oso sakonak ez badira ere, puntan pixka bat markatzen dira eta ertz zerratua dute.
Loreak
Loreak korinbo erako infloreszentzitan 5-10naka antolatzen dira. Hori dela eta, denak maila berdinean kokatzen dira eta berrienak erdialdean haztzen dira, zaharrenak kanpoan geratuz. Pedunkulua eta hipantoa ilegabeak dira eta sepaloa triangeluarra. Bost petalo txuriz osatutako loreetan, antera gorriak eta 2-3 estilo biltzen dira.
Fruituak
Gorri eta mamitxuak dira. Hala ere, mamiaren izaera hirinkara eta zapore eza dela eta, balio gutxikoa da gizakiarentzat. 2-3 hezurtxo izaten dituzte.
Antzeko espezieak
Crataegus monogyna
Genero bereko bi espezie hauek oso antzekoak badira ere, C. laevigataren hostoetako gingilak ez dira horren sakonak ezta punta markatukoak ere. Bestalde, azken honen loreek bi hiru estilo aurkezten dituzte C. monogynarenak bat duen bitartean. Eta azkenik, fruitu gorriak berdinak badirudite ere, C. laevigatarenak bi-hiru hezur ditu eta C. monogynarenak bat.
Banaketa
Euskal Herrian soilik erdialdeko mendi eta bailaretan aurkitzen da pagadi eta hariztien mugak markatzen. Ekialdeko Europan du jatorria eta Europa ekialde eta Asiako mendebaldean aurkitzen da. Frantziako iparraldetik eta Alemaniatik edatzen da eta Suitzako iparraldera ailegatzen dira ale bakan batzuk.
Habitata
Habitat bereko espezie gehiago
Ekologia
Eguzkia gustoko du eta lurzoru buztintxu zein kalkareoetan haz daiteke. Gatza ez du gehiegi gustoko.
Fenologia
Eguzkia gustoko du eta lurzoru buztintxu zein kalkareoetan haz daiteke. Gatza ez du gehiegi gustoko.
Erabilerak
Giza ikuspuntutik elikagai bezala baliogabea da, hala ere jardinetan estetikoki nolabaiteko garrantzia jaso duen zuhaixka bat da. Bonsai bezela arrakasta handia lortu du inaiusketa ugari jasateko gai delako. Jardinetan bere lore eta fruituen edertasunagatik landatu egiten da.
Espezieen arteko elkarrekintzak
Querco-Fagetea klasea osatzen du eta Rhamno catharticae-Prunetea spinosae formazioari dagokio, hots, europa osoko arantzadiak osatzen duen formazioa. Nahiz eta formazioaren espezie nagusia ez izan, oso garrantzitsua da genero berekoa den Crataegus monogyna-rekin sortzen duen elkarteagatik. Bi espezien hauek batera sortzen duten elkartea endemikoa da eta soilik Euskal Herrian topatzen da.
Cornus sanguinea, Prunus spinosa, Prunus padus, Malus sylvestris, Ligustrus lucidum, Rubus ulmifolius, Salix caprea, Tamus communis eta Viburnum lantala bezalako espeziekin agertzen dira ere.