Animaliak
-
Uhandre alpetarra
Ichthyosaura alpestris
Uhandre alpetarra, goi mendietan topa daitekeen anfibio ederra da. Kolore biziko uhandrea dugu eta bereziki deigarriak euren sabelalde laranjak eta arren bizkarralde urdin disdiratsuak, araldian zehar. Tamalez, Euskal Herriko populazioen artean ez dago harreman handirik eta Nafarroako eta EAEko Espezie Mehatxatuen Katalogoan zerrendaturik dago.
-
Lepitzulia
Jynx torquilla
Euskal Herrian okilen familiako espezieen artean okil gisa ezagutzen ez den bakarra da lepitzulia. Ahaidetasun filogenetikoa izan arren, gainerako okilengandik nabarmen bereizten da morfologikoki. Bizimodua eta portaera ere ez dira okilen parekoak, espezie migratzailea baita eta ez baitu egurra zulatzen. Euskal Herriko eremu guztian aurki daiteke, udaran soilik. Izena lepoa guztiz itzultzeko daukan gaitasunetik datorkio.
-
Schreiber muskerra
Lacerta schreiberi
Lacerta schreiberi kolore deigarriko musker bat da, Penintsula Iberiarrera mugatua dagoena. Gune menditsu eta hezeetan bizi da eta intsektuez elikatzen da batez ere. Espezie lurraldekoia da, hau adierazteko jarrera kolorazio berezia hartzen duelarik.
-
Antzandobi kaskagorria
Lanius senator
Itxura bereziko txoria da antzandobi kaskagorria, izenak berak dioen bezala, burualde eta garondo gorria baititu. Ezaugarri honek identifikazioa oso erraza bihurtzen du. Espezie migratzailea da eta Euskal Herrian hegoaldean soilik egiten du habia. Bere generokidea den antzandobi handia baino apur bat txikiagoa da eta banaketa askoz ere mugatuagoa du, Mediterraneo inguruan besterik ez baita aurkitzen.
-
Kaio hauskara
Larus argentatus
Munduko kaiorik ezagun eta hedatuena da, ziurrenik kaio hauskara. Ipar hemisferioko kostaldeko herri eta hiri askotan ikus daiteke, eta oso zaratatsuak izan ohi dira. Euskal Herrian neguan ikus daitezke batez ere, iparralderagoko aleak hegoaldera migratzen dutenean, oso antzekoak diren kaio hankahoriekin batera.
-
-
Erbi europarra
Lepus europaeus
Aski espezie ezaguna da erbia; ohiko ehizakia da hainbat lekutan eta, ipuinetan eta mitologian ere sarri ageri da. Oraindik IUCNko arrisku-kategoriarik ez duen arren eta Euskal Herriko zerrenda gorrietan ageri ez den arren, Europa osoko populazioak beheraka doaz azken hamarkadetan. Horregatik, hainbat herrialdetan hasi dira arrisku-kategoriaren bat ematen. Nekazaritza intentsiboak eragindako habitat-aldaketak jotzen dira beherakada…
-
Erbi iberiarra
Lepus granatensis
Rosenhauer-ek XIX. mendearen erdialdean deskribatu zuen arren, erbi iberiarraren taxonomia eztabaida iturri izan da. 1979 arte, Afrikan eta Asia hego-mendebaldean agertzen den Lepus capensis espeziearen baitan egon zen, harik eta hainbat biometria-ikerketaren eta ikerketa biokimikoren ondoren espezietzat onartu zen arte. Iberiar penintsulako espezie endemikoa da eta ia penintsula osoan agertzen da.
-
Uhandre palmatua
Lissotriton helveticus
Palmatua, Euskal Herriko uhandrerik txikiena da. Euskal Herrian nahiko arrunta dugun arren, bere izen espezifikoa, ‘helveticus’ Suitzako Elba ibaitik dator. Uhandre palmatuaren bitxikerietako bat: ez ditu hanka palmatuak, behintzat emeak, arrak araldian zehar atzeko hanketako hatzen artean mintzak garatzen baditu ere.
-
Urretxindorra
Luscinia megarhynchos
Bere kantuagatik da ezaguna urretxindorra. Arrek emea erakartzeko abesten dute eta abesti errepertorio oso handia dutela frogatu izan da. Beste txori askok ez bezala, urretxindorrek gauez ere abesten dute ugaltze-sasoian zehar, erraza suertatzen delarik hauek bereiztea orduan. Hegazti hau klima mediterraneoarekin lotuagoa dago eta beraz, Euskal Herriko hegoaldean azaltzen zaigu baitik bat, nahiz eta Bizkaian…