Animaliak
-
Hontz handia
Bubo bubo
Europako harrapari gautarrik handiena da Hontz handia. Belarri modura dituen luma handiengatik bereizten da, baita moko beltz eta makur, eta lumaz betetako hankengatik ere. Basoak eta haranak inguratzen dituzten amildegi arrokatsuetan bizi da. Europa ia osoan aurkitzen den arren, Euskal Herrian duen banaketa eskasa eta irregularra da. Hala ere, orain gutxiko datuek populazioaren egoera hobetzen…
-
Apo arrunta
Bufo bufo
Apo arrunta, euskal mitologian sorginkeriei lotutako animalia izan da aspaldidanik, edabe magikoen osagai modura oso erabilia. Udaberrian, apo hauetariko asko hilda topa daitezke errepideetan, askok distantzia luzeak egin behar izaten baitituzte ugaldu ahal izateko. Gainera, bere itxurarekin bat datorren lokomozioa dute. Jauzirik onenarekin ere ez dira ia lurretik altxatzen eta arriskuen aurrean, geldirik egonik ikusia…
-
Zapelatz arrunta
Buteo buteo
Ohikoa da errepide bazterretako zutabe edota argi-indar zurtoinetan lasai asko pausaturik zapelatz arrunt bat ikustea, inguruneari begira, geldi. Deskantsatzen dagoela pentsa dezakegun arren, hori da bere ehiza-teknika nagusia, geldi itxarotea harrapakinen bat begiz jo arte.
-
Uhandre piriniotarra
Calotriton asper
Oso espezie interesgarria da Piriniotako iboi eta ur-lasterretan bizi den endemismo hau; izan ere, bere anatomia, fisiologia eta moldapenak direla eta glaziaziotan Europa osoan bizi ziren uhandreen eredutzat har daiteke (Aihartza, 1992). Glaziazioak amaitzean, klimaren epelketaren aurrean, goi-mendietan babesa aurkitu zuten hainbat espezietako bat da uhandre piriniarra. Ur hotz eta korrontetsuetara ederki moldatutako espeziea da,…
-
Otsoa
Canis lupus
Otsoa Euskal Herriko harrapari handienetako bat da. Betidanik gorroto handia izan dio gizakiak abereak ehizatzen zizkiolako, halere pizten duen gorrotoa gehiegizkoa da sortzen dituen kalte ekonomikoekin alderatuz; badira beste hainbat animalia kalte handiagoak sortzen dituztenak horrelako gorrotorik piztu gabe. Baliteke kulturalki otsoari jartzen zaion gaizto paperak eraginik izatea beraiekiko dugun ikuspegian.
-
Orkatza
Capreolus capreolus
Duela 50 urte Irati inguruko basoetan baino geratzen ez zen arren, egoera hau zeharo aldatu da azken 20 urteotan. Hainbat herri hustutzea dela medio gertatutako abere-kopuruaren jeitsierak; duela urte dexente bere ehiza debekatzeak (gaur egun ez dago debekatuta, baina modu jasangarrian egiten da); otso, hartz eta katamotzen ia presiorik ezak… eragin nabarmena izan dute gertaera…
-
Caprimulgus europaeus
Enbor-azalarekin ederki kamuflatzen den hegazti txikia da zata arrunta. Oso hegalari abila da eta neguan Afrika hegoaldera migratzen du. Basoen argiuneetan bizi da eta intsektuez elikatzen da.
-
Gerri-txori arrunta
Certhia brachydactyla
Enborretan gora eta behera gelditu gabe eta ziztu bizian ibiltzen den hegazti txikia dugu gerri-txori arrunta. Basoez gain, hirietako eta herri handietako parkeetan ere ikus daiteke, baina bere kolorazioak ezkutuan ibiltzea bermatzen dionez, adi-adi ibili behar da bere saltotxo alaiak ikusteko.
-
Orein arrunta
Cervus elaphus
Oreina Euskal Herriko basoetako ugaztun handiena dugu. Banbiren istorioak entzun genituen garaitik oso maitatua da eta gainera dotorea da zinez, biziki desiratua ehiztarien artean. Ehiza basatiak euskal lurretatik erabat desagertuarazi zuen oreina aspaldian eta 50. hamarkadara arte ez zen inolako saiakerarik egin espeziearen berreskurapenerako. Andaluziatik ekarritako aleak askatu ziren Gorbeia eta Nafarroako iparralde eta ekialdeko…
-
Marrazo erraldoia
Cetorhinus maximus
Marrazo erraldoia edo kolaioa, gure itsasoan aurkitu dezakegun arrainik handiena da, eta munduko bigarren handiena, bale marrazoaren (Rhincodon typus) atzetik. Tamaina hau izan arren, oso arraina baketsua da, baleen antzera itsasoko ura iragaziz elikatzen baita, eta guztiz kaltegabekoa da gizakiarentzat. Bizkaiko golkoan, XX. mendeko hasiera arte, askoz ugariagoa zen, eta gure arrantzaleek maiz arrantzatzen zuten.…