Bilatzailea
-
Elurbola
Agaricus arvensis
Euskal Autonomi Erkidegoko belardietan, udazkenean, errez aurkitzen den espeziea da Elurbola. Euskarazko izenak adierazten duen bezala espezie hau gaztea denean eta zabaldu gabe dagoenean elur bola bat ematen du. Ale helduek 15 cm-tako diametroko pileoa gara dezakete. Onddo hau preziatua da, anisaren zapore gozoa eta usain fina daukalako. Eskuaz txapela igurzten bada kolore hori apala…
-
Barrengorria
Agaricus campestris
Onddo hau izango da guztietatik ezagunena eta gure sukaldean gehien erabiltzen dena. Uda hasieratik udazkena bukatu arte ohikoa izaten da espezi honez osaturiko korroak aurkitzea, ganaduak bazkatzen duen belardietan. Kolore txuriko pileo eta estipea izaten dute eta igurtzerakoan ez da horitzen. Izenak adierazten duen bezela orriak gorrixkak izaten dira.
-
Basoko azpibeltza
Agaricus silvaticus
Agaricus generoko perretxiko jangarrietako bat da. Itxura aldakorra izan ohi du, eta hainbat barietate deskribatu dira. Koniferoen basoetan agertu ohi da batez ere, uda amaieran eta udazkenean, nahiz eta beste habitat batzuetan ere ikusi diren espezie honen perretxikoak.
-
Anis azpibeltza
Agaricus sylvicola
Tamaina ertaineko espezie hau nahiko arrunta da gure basoetan. Horren ohikoa ez dena zera da: Agaricus generokoa izanda basoetan aurkitzea. Koloreari dagokionez zuria da, nahiz eta kolore ilunagoko orbaintxoak izan. Agaricus generoko ezaugarriak ditu eta jangarri ona da, beti ere ale zaharrak baztertuz. Onddo hau biltzerakoan hilgarriak diren amanita zuriekin nahastu daitekeela kontuan izan behar da.
-
Azpibeltz tinta usain-argia
Agaricus xanthodermus
Euskal Herrian arrunta den perretxiko hau pozointsua da. Txapel zuria 5-10 cm-koa da eta heldutan nahiko zapala. Hanka zuria eta luzea da, eta eraztun bikoitza du. Mamia zuria da baina igurtzitzean kolore horia hartzen du. Usain txarra du, fenol usaina. Uda eta udazkenean ateratzen da ongarriztatutako belardi, lorategi eta bide bazterretan. Koniferoen basoetan ere topatu…
-
Katilu laranja
Aleuria aurantia
Katilu laranja, laranja kolore biziko askomikoto ederra da. Tamainari dagokionez ertaina da, nahiz eta, ale handienak 10 cm-tako diametroa izan. Neguan eta udaberri hasieran agertzen den onddoa da, bai hostozabalen bai koniferoen basoetan, onddo honek ezinbestekoa dauka inguruan hezetasun handia izatea. Jangarria baldin bada ere, ez dauka inongo baliorik, usain eta zapore nabarmenik ez baitauka.
-
Kuletoa
Amanita caesarea
Jangarri bikaina eta oso preziatua den onddoa da, uda-udazken aldera agertzen da baso hostoerorkorretan gehienbat. Maiz antzeko morfologia duen Amanita muscaria onddo toxikoarekin nahasten da. Bien arteko desberdintasun nagusia Amanita muscarearia-k pileoan dituen maluta txuriak dira.
-
Lanperna horia
Amanita citrina
Honako hau, kolore hori-zuria daukan onddo ederra da. Gure basoetan nahiko ugaria da espezie. Ez da toxikoa, baina ez da jatea gomendatzen Amanita toxikoekin nahiko errez nahastu baitaiteke. Ala ere, bereizi-erreza da, errefau, zein patata gordinaren usain nabarmena baitauka.
-
Lanperna ezkatahoria
Amanita franchetii
Generokideak diren espezie gehienengandik nahiko errez bereizten den espeziea da Amanita franchetti. Pileoan dituen kroskoaren hondar horiengatik. Espeziea ez da jangarria, toxiko xamarra baita. Ez dauka usain nabarmenik eta bere zaporea ahula bada ere, desatsegina suertatzen da. Tamainari dagokionez, Amanita hau, ertaina da. Hostozabal eta koniferoen basoetan aurki daitekeen onddoa da.
-
Lanperna horia
Amanita gemmata
Gure basotan oso arrunta den espeziea da honako hau, batez ere udazken-negu aldean. Kolore zuriko horri libre-adnatuak izaten ditu eta kolore hori-okreko txapela. Zenbait intoxikazioren eragilea dela uste da.