Bilatzailea
-
Mycena stylobates
Mycenaceae familiako perretxiko saprotifikoen artean sailkatzen den hau, belardietako egur hilean, adar erorietan, hostoetan eta koniferoen azikuletan agertzen da. Tamainaz txikiak diren arren batzuen ustetan luminiszenteak dira.
-
Zapo ziza
Omphalotus illudens
Intoxikazio dezente sortzen dituen espeziea da, ziza horiarekin (Cantharellus cibarius) nahasten baita. Bizi estrategia lignikola duen onddo ikusgarri hau, ez da bereziki handia, asko jota 12cm-tako estipea izan baitezake. Ikusgarria egiten duena bere kolore laranja da. Mamia amoniakoarekin busti ezkero kolore berde iluna hartzen du.
-
Kolibia lingirdatsua
Oudemansiella mucida
Pagoen adar erorietan edo pago bizien enborren zaurietan agertzen da perretxiko hau. Izaera likatsua agertu arren, bere kolore zuri distiratsuak eta sortak izaten duen forma estilizatuak itxura ederra ematen dio perretxikoari. Bertatik lortzen da “muzidina” deritzon antibiotikoa, eta produktu hau oso aproposa da mikosiaren aurka egiteko.
-
Orribeltz berdexka
Panaeolus sphinctrinus
Orribeltz berdexka, Panaeolus generoko perretxikorik arruntena da. Panaeolus generoko espezie guztiak perretxiko ez jangarrien taldean daude. Horietariko batzuk gainera pozointsuak dira; hala nola, P. sphinctrinus, non eragin haluzinagarriak dituen. Txapel grisaxkak pixkanaka kanpai forma hartzen du eta ertza apendikulatua da. Hanka mehea, zuzena eta erraboilduna da. Talde txikitan ateratzen da udaberritik udazken bukaera arte.
-
Orri-onddo hiltzailea
Paxillus involutus
Gure artean oso arrunta den onddo pozoitsua da honakoa. Herrialde batzuetan denbora luzez kontsumitu izan du gizakiak, eta egun, oraindik ere, gune batzuetan jan egiten da, beti ere sukaldatu ostean, honek toxikotasuna murrizten baitu.
-
Etsai eztena
Phallus impudicus
Euskal Herrian udaberritik hasita udazken parterarte oso ohikoa den onddoa da, bai konifero zein hostozabal basoetan ere. Arrautz zuriko forma duen peridio batetik falo moduko fruitu gorputza garatzen da. Bi atal ditu, oin zuri zilindriko bat eta kanpai formako errezeptakulu bat, inguruan kolore berdeko eta usain txarreko gleba daukana. Usain txarra intsektuak erakartzeko mekanismoa da,…
-
Belarri landua
Pleurotus ostreatus
Espezie ezaguna da onddoetaz gutxi dakitenen artean ere, saltzeko asko landatzen den espeziea baita. Ostra-forma bereizgarria du eta hainbat hostozabalen enborrean aurki daiteke talde soropilduetan; ohikoagoa da deskonposatzen ari diren enborretan baina bizkarroia ere izan daiteke batzutan. Landatzeko erraza eta merkea da, horregatik landatzen da hainbeste.
-
Ardagai ezkataduna
Polyporus squamosus
Zerrenda gorrian, gorrian babestu beharrekoen artean azaltzen den onddoa da.· Apo formako basidioma garatzen du eta himenoforoa poro txiki zuriz osaturik dauka. Ale gazteak jangarriak diren arren ez dauka aparteko balio gastronomikorik. Esporari dagokionez, hauek zilindrikoak dira, ia-ia obalak. Onddo saprofito lignikola da, hala ere ostalarian saprofitoki bizi daiteke.
-
Astaputz-onddo
Pseudoboletus parasiticus
Scleroderma generoko astaputzen parasitoa dugu Pseudoboletusa. Ekologia hau ez da ohikoa Boletus-en artean eta ezaugarri berezi hori dela eta erraz identifikatzeko moduko espeziea da.
-
Sorgin zorrotza
Psilocybe semilanceata
Sorgin zorrotza -”mongi” izenaz ezagunagoa- oso onddo haluzinogenoa da, asko erabilia sustantzia psikotropiko moduan. Psilocybe haluzinogeno gehienak eskualde tropikaletan irteten dira, eta zenbait tribu indigenak beren zeremoniatan erabili izan ditu. Kontuz ibili behar da mendiko larreetako antzeko onddo txiki toxikoekin ez nahasteko.