Klasea: Agaricomycetes
-
Clitocybe nebularis
Euskal Herrian, eta batez ere Gasteiz inguruan, asko jaten den perretxikoa izan arren, pertsona alergikoengan pozoindurak gertatu dira. Bestalde, erraz nahas daiteke Entoloma sinuatum perretxiko pozointsuarekin. Euskal Herrian, gertatzen diren pozoinduren %95 eragiten du. Gris ilun koloreko txapela du eta zuri grisaxka koloreko hanka mardula. Udazkenean eta neguaren hasieran topatu daiteke hostozabalen eta koniferoen basoetan.
-
Clitocybe rivulosa
Gure basoetan nahiko arrunta da onddo hau. Mami fin eta gutxikoa den onddo honek muskarina dauka eta honek “ intoxikazio sodorianoa” eragiten du. Tonu zuriak dira nagusi eta erreflexu arrosak izan ditzakeen onddoa da. Generokidea den Clitocybe dealbata-rekin nahas daitekeen onddoa da.
-
Clitocybe rivulosa
Euskal Herrian hainbat intoxikazio sortzen dituen espeziea da, errotari (Clitopilus prunulus) espezie preziatuarekin nahastea erreza baita. Espezie txikia da, 2-4cm-tako pileo zurixka daukana. Udatik udazkena arte aurkitu dezakegu belazeetan zein basoetako gune belartsuetan.
-
Clitopilus prunulus
Errotariari bere irin zapore atsegin eta nabarmenak ematen dio izena. Jangarria den agarikoide honek kolore zuridun basidioma garatzen du, Kolore bereko himenoforoa, laminarra eta dekurrentea da. Honen ezaugarri bereizgarri bat usainaz gain, eite hauskorrada, begiratu bezain laster apurtuko dela ematen duelarik. Sukaldean nahiko preziatua izaten da, baina kontu handia izan behar da Clitocybe zuriekin (toxikoak…
-
Coprinellus micaceus
Inongo balio gastronomikorik ez duen onddo hau oso arrunta da Euskal Herrian. Talde handitan hazten da, hondar egurtsuak dauden tokietan. Tamainarai dagokionez txikia da, bere txapelak ez baitu 4 cm baino gehiago izaten, hau kolore arre-doratukoa da. Estipe luzea izan dezake, 10cm-tako.
-
Coprinopsis atramentaria
Kolore gris arrekoa da, hasieran txurixka baina hazi ahala iluntzen doana, tinta beltz batez estalita geratuko balitz bezala. ‘Atramentarius’ hitzak ‘tintari dagokiola’ esan nahi du, eta izen hori hartzen du tinta beltz moduko batean desegiten delako heldu bihurtzean. Oso ohikoa da eta udaberri-udazken bitartean multzotan agertzen da baso, ibai-ertz, usteldutako egur eta lorategietan. Ez da…
-
Coprinopsis picacea
Coprinus eta antzeko perretxikoen artean eite sendoenetarikoa duen espeziea da. Lehenago Coprinus picaceus moduan ezagutzen zen. Erraz bereizten da pileoaren egitura bereizgarria dela eta. Hostozabalen basoetan aurki daiteke, eta udan eta udazkenean sortzen ditu perretxikoak.
-
Coprinus comatus
Udazkenean mendietako zelai edo larreetan aurkitu daitekeen perretxiko honek oso itxura berezia du, izan ere, ingeleraz sorgin txapel deritzo, eta honek pileoari egiten dio erreferentzia, kono zuri bizia baitu hasieran gerora belzten delarik. Usain eta zapore oso ahulak dituen arren jangarri bikaina da. Ala ere bide ertzetan aurkitzen diren aleak baztertzea komeni da metal astun…
-
Cortinarius calochrous
Hainbat subespezie eta barietatetan bereizten da espezie konplexu hau, bereziki haien ekologia-aukera anitzaren arabera. Estipearen eta himenioaren kolorea bereizgarria da, baina baita nahiko aldakorra ere barietateen artean.
-
Cortinarius orellanus
Oso perretxiko arriskutsua da, Amanita phalloides perretxikoaren antzeko intoxikazioak sortzen baititu. Gainera, pozoinak ez du efekturik perretxikoa jan denetik 12-13 egun pasa arte, gibelean eta giltzurrunetan nekrosiak sortuz. 50. hamarkadan perretxiko honek ehun heriotz baino gehiago eragin zituen Polonian; gaixotasunaren eragilea misterio bat izan zen 1952rarte, orduan konturatu baitziren gaixotasuna pairatutako guztiek Cortinarius orellanus perretxikoa jan izan zutela.